Openluchtzwembaden dreigen kopje onder te gaan

Openluchtzwembaden verkeren momenteel in zwaar weer. Ze hebben te maken met een kort zomerseizoen en er is veel concurrentie van andere locaties waar de consument vrije tijd doorbrengt. De zwembaden zijn niet alleen afhankelijk van het weer maar ook van financiële steun van de overheid. De afgelopen jaren hebben veel zwembaden hun deuren moeten sluiten. Verdwijnt het openluchtzwembad in de toekomst of krijgen de locaties een nieuwe invulling? NHTV Breda deed onderzoek en ontwikkelde vijf scenario’s voor de toekomst van openluchtzwembaden.

Docenten en studenten van NHTV Breda hebben in opdracht van CELTH (Centre of Expertise Leisure, Tourism & Hospitality) onderzoek gedaan hoe openluchtzwembaden het tij kunnen keren. Het resultaat is een verkenning naar levensvatbare businessmodellen die de basis vormen voor een praktische wegwijzer voor zwembaden. Onzekerheid speelt bij ondernemers van openluchtzwembaden een grote rol om te investeren in nieuwe concepten. Het duidelijk uitspreken van een ambitie is volgens NHTV de sleutel naar een betere toekomst.

Back to basics of een spectaculair aquapark?

NHTV ontwikkelde vijf businessmodellen waarmee zwembadexploitanten een goede basis kunnen creëren voor een meer zekere toekomst.

  • Back to basics: transformatie naar een andere vrijetijdsinvulling van de locatie. Te denken valt aan een openbare beeldentuin, park of openbare speelvoorziening. Het is lastig om bij een dergelijke functie in de publieke ruimte een verdienmodel te ontwikkelen. Uit ons onderzoek blijkt dat veel gemeenten wel belang hechten aan de niet financiële opbrengst van een dergelijke functie.
  • Zwembad reorganiseert: reorganiseren van het verdienmodel voor schoolzwemmen of het betrekken van buitenschoolse opvang. Het betrekken van de lokale gemeenschap is hierbij van belang, enerzijds door het inzetten van vrijwilligers uit de buurt en anderzijds om aan burgers een bijdrage te vragen om de exploitatie rond te krijgen. Uitdaging is hier wel om het businessmodel duurzaam te maken en de bevolking blijvend te committeren.
  • Belevingsconcept: zwembaden gaan (meer) evenementen organiseren met een meer dan lokale uitstraling. Denk aan een festival in de zomer of een Russische avond in hartje winter. Hiermee kunnen nieuwe doelgroepen aan het zwembad worden verbonden. Dit business model kan parallel aan de huidige exploitatie ontwikkeld worden. Met het creëren van deze evenementen en het opbouwen van het daarbij horende partnernetwerk kan dit model ook als een leerschool voor ondernemerschap gebruikt worden,
  • Local leisure hub: deze vierde optie gaat uit van een duurzaam samenwerkingsverband tussen partijen en is er opgericht om meerdere vrijetijdsactiviteiten te bundelen op één locatie. Het verdienmodel is dan niet meer alleen gericht op zwemmen, maar vooral op horeca of het betalen voor gebruik van speelfaciliteiten. De uitdaging is om met de betrokken partners een concept neer te zetten die alle goede kanten van de locatie en omgeving benut. Een voorbeeld hiervan is de waterspeeltuin in Delft.
  • Aquapark: de meest riskante, maar mogelijk ook de meest veelbelovende, optie is de transformatie van het zwembad tot aquapark. Spektakel staat voorop. De kunst is hier om een Nederlandse variant te ontwikkelen op de bestaande Amerikaanse zwemparken. Aquapark Splesj in Hoeven heeft al bewezen dat deze optie een kans van slagen heeft.

Beleving creëren is de weg voorwaarts voor zwembaden. Om de concurrentie aan te kunnen gaan met het aanbod aan vrijetijdsactiviteiten, dienen openluchtzwembaden een waarde propositie te ontwikkelen die verder gaat dan het aanbieden van een plek om te zwemmen en te zonnen. NHTV schat in dat samenwerking met de overheid een belangrijke rol is en blijft, zowel in de transitie naar een nieuwe situatie als in de lopende exploitatie daarna. Ook de lokale bevolking en het lokale bedrijfsleven zijn cruciale partners om de toekomst van een openluchtzwembad of de locatie ervan te behouden.